Mục lục ▼

Một ngôi nhà đẹp chưa chắc đã mang lại cảm giác thoải mái nếu bên trong luôn tối, bí và phụ thuộc vào điều hòa hoặc đèn chiếu sáng ngay cả ban ngày.

Đây là vấn đề khá thường gặp ở nhà phố có mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn và hai bên tiếp giáp với các công trình lân cận.

Vì vậy, thiết kế nhà thông thoáng cần được nghiên cứu ngay từ khi tổ chức mặt bằng thay vì chờ đến giai đoạn hoàn thiện mới tìm cách bổ sung cửa sổ hoặc thiết bị thông gió.

Một thiết kế hợp lý có thể kết hợp cửa, sân trước – sau, giếng trời, khoảng thông tầng, cây xanh và cách phân chia không gian để hỗ trợ ánh sáng và lưu thông không khí tự nhiên.

Dưới đây là những giải pháp Ngôi Nhà Việt gợi ý gia chủ nên cân nhắc.

Vì sao nhà phố dễ bị bí và thiếu sáng?

Nhà phố Việt Nam thường có đặc điểm chiều ngang hạn chế nhưng chiều sâu tương đối lớn.

Nếu hai bên nhà đều tiếp giáp công trình khác, nguồn ánh sáng tự nhiên chủ yếu chỉ còn từ mặt tiền và phía sau.

Khi chiều sâu tăng, ánh sáng từ mặt tiền khó tiếp cận khu vực giữa nhà.

Những không gian như cầu thang, hành lang, phòng vệ sinh hoặc khu vực chuyển tiếp vì vậy dễ phải sử dụng ánh sáng nhân tạo vào ban ngày.

Khả năng thông gió cũng bị hạn chế nếu ngôi nhà chỉ có một hướng mở.

Muốn giải quyết vấn đề này, cần xem ngôi nhà như một hệ thống lưu chuyển ánh sáng và không khí, thay vì thiết kế từng căn phòng riêng biệt.

Tạo nhiều hướng tiếp cận ánh sáng tự nhiên

Một ngôi nhà thông thoáng không nên phụ thuộc hoàn toàn vào cửa chính.

Nếu điều kiện khu đất cho phép, có thể khai thác ánh sáng từ:

  • Mặt tiền.
  • Sân sau.
  • Giếng trời.
  • Khoảng thông tầng.
  • Sân trong.
  • Ban công.
  • Cửa sổ bên hông nếu có mặt thoáng.
  • Các khoảng mở trên mái.

Khi ánh sáng đi vào từ nhiều vị trí, những khu vực nằm sâu trong nhà sẽ có điều kiện nhận ánh sáng tốt hơn.

Tuy nhiên, số lượng cửa không phải yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả.

Vị trí và hướng của khoảng mở mới là điều quan trọng.

Thiết kế giếng trời cho nhà phố

Giếng trời là một trong những giải pháp thường được sử dụng để đưa ánh sáng xuống khu vực giữa nhà.

Vị trí phổ biến là gần cầu thang.

Xem thêm: Thiết kế phòng ngủ master đẹp: Cách bố trí tiện nghi và thư giãn

Cách bố trí này có thể tận dụng cùng một khoảng không cho cả giao thông đứng và lấy sáng.

Ngoài ra, giếng trời có thể đặt giữa nhà hoặc cuối nhà tùy mặt bằng.

Không nên làm giếng trời chỉ để trang trí

Giếng trời cần được tính toán cùng với:

  • Mái che.
  • Che nắng.
  • Thoát nước.
  • Thông gió.
  • Vật liệu.
  • Cây xanh.
  • Sự riêng tư giữa các tầng.

Nếu sử dụng diện tích kính quá lớn nhưng không xử lý bức xạ nhiệt, khu vực bên dưới có thể nóng vào thời điểm nắng mạnh.

Vì vậy, mục tiêu không phải lấy càng nhiều nắng càng tốt, mà là đưa lượng ánh sáng phù hợp vào nhà.

Sử dụng khoảng thông tầng

Giếng trời và thông tầng có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Khoảng thông tầng có thể kết nối hai hoặc nhiều tầng, giúp ánh sáng và tầm nhìn được mở rộng theo chiều đứng.

Ví dụ, phòng khách có thể được thiết kế cao hai tầng hoặc khu vực cầu thang được mở rộng thành khoảng thông tầng.

Giải pháp này giúp không gian có cảm giác rộng và tạo sự liên kết giữa các tầng.

Tuy nhiên, thông tầng cũng ảnh hưởng đến diện tích sử dụng, âm thanh, điều hòa và sự riêng tư.

Do đó, cần cân bằng giữa giá trị không gian và nhu cầu thực tế.

Tận dụng sân trước và sân sau

Không nhất thiết toàn bộ diện tích đất đều phải được xây kín.

Một khoảng sân trước có thể tạo vùng đệm giữa đường và không gian sinh hoạt.

Trong khi đó, sân sau giúp khu vực bếp hoặc phòng ăn có thêm ánh sáng và khả năng thông gió.

Nếu khu đất đủ điều kiện, việc giữ lại một phần diện tích cho khoảng trống đôi khi mang lại giá trị sử dụng lâu dài hơn việc cố gắng xây tối đa diện tích sàn.

Khoảng trống còn có thể kết hợp cây xanh để tạo môi trường sống dễ chịu hơn.

Thiết kế cửa để hỗ trợ thông gió tự nhiên

Muốn không khí lưu chuyển, cần có đường đi vào và đi ra.

Xem thêm: Thiết Kế Phòng Bếp Hiện Đại: 8 Nguyên Tắc Tối Ưu Công Năng

Nếu chỉ có một cửa lớn nhưng không có vị trí thoát khí phù hợp, hiệu quả thông gió tự nhiên có thể bị hạn chế.

Do đó, cửa trước, cửa sau, cửa sổ, giếng trời và các khoảng mở nên được nghiên cứu như một hệ thống.

Khi điều kiện mặt bằng cho phép, việc bố trí các khoảng mở ở những vị trí khác nhau có thể hỗ trợ tạo dòng không khí xuyên qua không gian.

Đây là nguyên tắc quan trọng khi thiết kế nhà phố thông thoáng.

Hạn chế vách ngăn không cần thiết

Quá nhiều vách kín có thể làm ánh sáng và không khí khó lan truyền giữa các không gian.

Ở tầng sinh hoạt chung, phòng khách – phòng ăn – bếp có thể được tổ chức theo hướng liên thông nếu phù hợp với nhu cầu gia đình.

Thay vì xây tường kín, có thể phân vùng bằng:

  • Bàn ăn.
  • Đảo bếp.
  • Hệ tủ.
  • Vách nan.
  • Thay đổi vật liệu sàn.
  • Ánh sáng.
  • Cây xanh.

Cách làm này giúp duy trì sự phân chia chức năng mà không khiến không gian bị chia nhỏ quá mức.

Đưa cây xanh vào đúng vị trí

Cây xanh thường xuất hiện trong các thiết kế nhà thông thoáng, nhưng cần được bố trí dựa trên điều kiện thực tế.

Những vị trí như sân trước, sân sau, ban công và giếng trời thường thuận lợi hơn vì có ánh sáng.

Một khu vườn nhỏ dưới giếng trời có thể trở thành điểm kết nối giữa thiên nhiên và không gian bên trong.

Tuy nhiên, cần tính đến:

  • Khả năng chăm sóc.
  • Nước tưới.
  • Thoát nước.
  • Loại cây.
  • Lượng ánh sáng.
  • Không gian phát triển của cây.

Không nên đưa quá nhiều cây vào nhà nếu chúng làm giảm diện tích lưu thông hoặc khó duy trì.

Kiểm soát nắng thay vì chỉ tập trung lấy sáng

Nhà nhiều ánh sáng không đồng nghĩa với nhà phải nhận nhiều nắng trực tiếp.

Đây là hai vấn đề khác nhau.

Mục tiêu là tận dụng ánh sáng tự nhiên nhưng hạn chế nhiệt không mong muốn.

Một số giải pháp kiến trúc có thể được cân nhắc gồm mái đua, ban công, hệ lam, rèm, cây xanh và cách bố trí lớp mặt đứng.

Đối với những mảng kính lớn, hướng nắng và khả năng che nắng cần được nghiên cứu từ đầu.

Xem thêm: Thiết Kế Phòng Khách Hiện Đại Sang Trọng Và Dễ Sống

Nếu chỉ tăng diện tích kính mà không kiểm soát nhiệt, không gian có thể sáng nhưng lại phụ thuộc nhiều hơn vào điều hòa.

Sử dụng vật liệu và màu sắc hỗ trợ cảm giác thoáng

Màu sắc không tạo ra thông gió, nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến cảm nhận về không gian.

Các gam trắng, kem, be, xám sáng và gỗ tự nhiên thường dễ tạo cảm giác nhẹ nhàng.

Bề mặt có khả năng phản xạ ánh sáng phù hợp cũng giúp ánh sáng tự nhiên lan tỏa sâu hơn vào phòng.

Tuy nhiên, không nhất thiết toàn bộ ngôi nhà phải sử dụng màu trắng.

Có thể kết hợp những mảng màu tối hoặc vật liệu tự nhiên để tạo chiều sâu.

Điều quan trọng là giữ sự cân bằng giữa sáng – tối và tránh quá nhiều vật liệu cạnh tranh nhau.

Cầu thang có thể trở thành lõi lấy sáng của ngôi nhà

Trong nhiều nhà phố, cầu thang nằm ở khu vực trung tâm.

Thay vì biến nơi này thành một khối tối, có thể kết hợp cầu thang với giếng trời hoặc khoảng thông tầng.

Ánh sáng từ trên mái đi xuống khu vực cầu thang có thể hỗ trợ chiếu sáng cho hành lang và những không gian lân cận.

Lan can có thiết kế thanh thoát cũng giúp hạn chế việc cản ánh sáng.

Đây là một cách biến khu vực giao thông thành lõi ánh sáng của ngôi nhà.

Tổ chức mặt bằng theo nhu cầu ánh sáng

Không phải căn phòng nào cũng cần mức ánh sáng tự nhiên giống nhau.

Những không gian sử dụng nhiều vào ban ngày như phòng khách, bếp, phòng ăn hoặc phòng làm việc nên được ưu tiên các vị trí có điều kiện ánh sáng tốt.

Những khu vực phụ trợ có thể được bố trí ở vị trí ít thuận lợi hơn.

Cách phân bổ này giúp sử dụng hiệu quả những mặt thoáng mà khu đất đang có.

Thay vì thiết kế mặt bằng trước rồi tìm cách đưa ánh sáng vào sau, nên xem ánh sáng là một yếu tố hình thành mặt bằng ngay từ đầu.

Phòng ngủ cần thoáng nhưng vẫn phải riêng tư

Phòng ngủ cần ánh sáng và thông gió nhưng đồng thời có yêu cầu cao về sự riêng tư.

Xem thêm: Thiết Kế Nội Thất Văn Phòng Hiện Đại, Tối Ưu Không Gian

Cửa sổ lớn không phải lúc nào cũng là giải pháp tốt nếu trực tiếp hướng sang công trình bên cạnh.

Có thể cân nhắc rèm, lam, cây xanh, ban công hoặc cách đặt cửa phù hợp.

Thiết kế tốt cần cân bằng: Ánh sáng + thông gió + riêng tư + kiểm soát nhiệt.

Không nên tối ưu một yếu tố mà bỏ qua ba yếu tố còn lại.

Thông gió tự nhiên và điều hòa không loại trừ nhau

Thiết kế nhà thông thoáng không có nghĩa là ngôi nhà không cần điều hòa.

Trong điều kiện thời tiết nóng, điều hòa vẫn có thể cần thiết.

Tuy nhiên, nếu kiến trúc hỗ trợ ánh sáng và thông gió tự nhiên tốt, gia đình có thêm lựa chọn sử dụng không gian theo từng thời điểm trong ngày.

Vào những thời điểm thời tiết phù hợp, cửa có thể được mở để tăng lưu thông không khí.

Khi sử dụng điều hòa, không gian lại cần khả năng đóng kín phù hợp để hạn chế thất thoát năng lượng.

Vì vậy, thiết kế cần linh hoạt cho cả hai trạng thái.

Những lỗi thường gặp khi thiết kế nhà thông thoáng

Xây kín gần như toàn bộ khu đất

Điều này có thể làm giảm cơ hội tạo sân trong, sân sau hoặc khoảng lấy sáng.

Làm giếng trời quá lớn

Diện tích lớn chưa chắc mang lại hiệu quả tốt hơn và có thể làm tăng nhiệt hoặc ảnh hưởng đến diện tích sử dụng.

Sử dụng quá nhiều kính

Kính giúp lấy sáng nhưng nếu không kiểm soát nắng có thể làm tăng nhiệt bên trong.

Chỉ mở cửa ở mặt tiền

Nhà có cửa lớn phía trước nhưng thiếu đường thoát khí phía sau hoặc phía trên vẫn có thể bí.

Chia quá nhiều phòng kín

Hệ thống tường ngăn dày đặc khiến ánh sáng và không khí khó đi sâu vào nhà.

Đưa cây xanh vào nhưng thiếu điều kiện chăm sóc

Cây không phù hợp với lượng sáng hoặc hệ thống thoát nước có thể trở thành gánh nặng bảo trì.

Nhà nhỏ vẫn có thể thông thoáng

Diện tích nhỏ không đồng nghĩa với việc ngôi nhà bắt buộc phải bí.

Điều quan trọng là sử dụng diện tích hợp lý.

Xem thêm: 5 Lợi Ích Của Thiết Kế Nội Thất Đồng Bộ Trước Khi Thi Công

Một khoảng thông tầng nhỏ nhưng đúng vị trí có thể hữu ích hơn một khoảng trống lớn đặt sai chỗ.

Một cửa sổ được bố trí đúng hướng có thể có giá trị hơn nhiều ô cửa nhỏ không tạo được dòng không khí.

Tương tự, một mặt bằng ít vách ngăn không cần thiết có thể giúp căn nhà cảm giác rộng hơn diện tích thực tế.

Nên tính giải pháp thông thoáng từ lúc nào?

Càng sớm càng tốt.

Các yếu tố như giếng trời, sân trong, cửa sổ, khoảng thông tầng và cầu thang đều có ảnh hưởng đến mặt bằng, kết cấu và hệ thống kỹ thuật.

Nếu chỉ bắt đầu xử lý sau khi công trình đã xây phần thô, khả năng điều chỉnh sẽ hạn chế hơn.

Do đó, nhu cầu về ánh sáng và thông gió nên được trao đổi với kiến trúc sư ngay từ giai đoạn thiết kế ý tưởng.

Thiết kế nhà thông thoáng không đơn giản là mở thật nhiều cửa hay làm một giếng trời thật lớn.

Một ngôi nhà dễ chịu cần được tổ chức như một hệ thống, trong đó mặt bằng – khoảng mở – giếng trời – sân trong – cầu thang – cây xanh – che nắng và thông gió hỗ trợ lẫn nhau.

Đặc biệt với nhà phố, việc dành một phần diện tích cho khoảng trống đôi khi mang lại giá trị sống lớn hơn việc cố xây kín toàn bộ khu đất.

Khi ánh sáng tự nhiên có thể đi sâu vào nhà và không khí có đường lưu chuyển hợp lý, không gian sống sẽ trở nên sáng, thoáng và dễ chịu hơn.

Ngôi Nhà Việt hướng đến giải pháp thiết kế dựa trên điều kiện thực tế của từng khu đất, cân bằng giữa công năng, thẩm mỹ, ánh sáng, thông gió và trải nghiệm sống lâu dài.

Câu hỏi thường gặp về thiết kế nhà thông thoáng

Nhà phố chỉ có một mặt tiền làm sao để thông thoáng?

Có thể nghiên cứu kết hợp giếng trời, sân sau, khoảng thông tầng và tổ chức mặt bằng ít cản trở luồng không khí. Giải pháp cụ thể phụ thuộc vào khu đất.

Giếng trời nên đặt ở đâu?

Các vị trí thường được cân nhắc gồm giữa nhà, gần cầu thang hoặc cuối nhà. Cần xác định dựa trên khu vực thiếu sáng và cách bố trí công năng.

Nhà có nhiều cửa kính có thông thoáng hơn không?

Không nhất thiết. Kính hỗ trợ lấy sáng nhưng thông gió còn phụ thuộc vào khả năng mở cửa và đường lưu chuyển của không khí. Diện tích kính lớn cũng cần giải pháp kiểm soát nắng.

Có nên làm phòng khách và bếp liên thông?

Có thể nếu phù hợp với nhu cầu gia đình. Không gian liên thông giúp ánh sáng và tầm nhìn ít bị cản trở nhưng cần xử lý tốt mùi và thông gió cho khu vực bếp.

Nhà nhỏ có nên dành diện tích làm giếng trời?

Có thể cân nhắc nếu khu vực giữa nhà thiếu ánh sáng và thông gió. Kích thước cần được tính toán theo mặt bằng thay vì áp dụng một kích thước cố định.

Liên hệ Ngôi Nhà Việt